Önümüzdeki 10 Yılı Etkileyecek Yeni Teknolojiler

Yeni teknolojilerin gelip geçici mi yoksa ticari olarak uygulanabilir mi olduğunu nasıl ayırt edersiniz? Amerikan teknoloji araştırma şirketi Gartner tarafından geliştirilen, Teknoloji İlerleme Döngüsü (Hype Cycle) metodolojisi, teknolojilerin olgunluğunu, benimsemesini ve uygulamasını grafiksel bir sunumla ortaya koyuyor. Bu sayede bir teknolojinin veya uygulamanın zaman içinde nasıl geliştiğine dair bir bakış açısı sunarak, iş hedeflerinin gerçekleştirilmesi bağlamında teknoloji yönetimi için sağlam bir fikir kaynağı sağlıyor.

2019’da değer kazanan ya da cazibesini yitiren teknolojilerin tümünü Gartner Teknoloji İlerleme Döngüsü’nde görebilirsiniz;


Gartner Teknoloji İlerleme Döngüsü Nasıl Okunur?

Teknolojinin yaşam döngüsünü okuyabilmek için döngüdeki 5 kritik aşamanın bilinmesi gerekmektedir. 

  • Teknoloji Tetikleyicisi: Umut vadeden bir teknoloji ortaya çıkmış ve medyanın ilgi odağı olmuştur, fakat teknolojinin kendisi bir ürün ya da hizmet olarak henüz kullanılabilir durumda değildir, hatta ticari açıdan uygulanabilir olup olmadığı bile tam olarak bilinememektedir.
  • Şişirilmiş Beklentilerin Zirvesi: İlgili teknolojinin erken keşfedilip değerlendirilmesiyle başarılı bir çıkış yakalayan birkaç girişim bulunur fakat başarısız girişimlerin sayısının, başarılı olanlardan oldukça fazla olduğunu belirtelim. Bu aşamada bazı şirketler yeni teknoloji karşısında aksiyon alırken, bazıları almaz. 
  • Hayal Kırıklığının Dip Noktası: Bir nevi doğal seçilim aşamasıdır. Bazı teknoloji üreticileri çetin piyasa koşulları karşısında ciddi başarısızlıklar yaşayarak pazardan çekilir. Teknolojinin geliştirilmesine yönelik yatırımların devam etmesi, mevcut teknolojinin erken benimseyenler* tarafından sevilip sevilmeyeceğine bağlıdır. (Erken Benimseyen (Early Adopter): Yeni bir teknolojik ürünü herkesten önce alıp kullanma eğilimi taşıyan kimse. Rogers’ın Yeniliğin Yayılması (Diffusion of Innovations) Teorisi’nde geçen bir terimdir. Yeniliğin Yayılması Teorisi’ni merak edenler aşağıdaki videoyu izleyebilirler.)
  • Aydınlanma Yokuşu: Teknolojinin iş yaşamı ve gündelik hayata olan etkisinin netleştiği aşamadır. Burada geliştirilecek prototipler, ikinci ve üçüncü nesil ürünlere temel teşkil eder. 
  • Üretkenlik Platosu: Bu aşamada, teknoloji kitleler tarafından kabul edilir. Ürün ve hizmetler farklı piyasalarda boy gösterir. Teknoloji geniş pazarlara yayıldıkça yatırımlar karşılığını almaya başlar.

Yukarıdaki grafiğin üzerindeki noktalar, gelecek 10 yılda günlük hayat ve iş dünyası üzerinde fark yaratacak yeni teknolojileri temsil ediyor. Bu teknolojileri 5 kategori altında incelemek mümkün.

Sensörler ve Hareketlilik

Mobilitesi yüksek ve etrafındaki nesneleri gözlemleyip manipüle edebilen teknolojiler. Temelde, yapay zeka (YZ) ile sensör teknolojilerindeki gelişmeler sonucu oluşan bir trend: Hafif kargo taşıyan (havada veya yerde) dronelar, artırılmış sanal gerçeklik içeren bulut, uçan otonom araçlar, ileri düzey otonom araçlar, 3D sensing kamera.

Artırılmış İnsan

Giderek sağlık, zeka ve kas gücü artırılmış “süper-insan” yaratabilecek teknolojiler: biyoçip, artırılmış zeka, akıllı ve kapsayıcı (immersive) yaşam ve iş alanları, biyoteknoloji (yapay insan dokusu dahil). 

Bu kategori altında dikkat çeken bir diğer kavram da yapay duygusal zeka. Duyguları algılayan ve analiz edebilen bu yeni nesil yapay zekalar, dolandırıcılara karşı kullanılabildiği gibi; kişinin mutluluğunu ölçümlemek ya da demans (bunama) belirtisi gösterip göstermediğini tespit etmek amacıyla da kullanılabilecek.

Süper Bilgisayarlar ve Modern İletişim

Bildik bilgisayar ve iletişim teknolojileri ikili (0-1) bitler üzerine inşa edilmiştir. Post-klasik bilgisayar – kuantum bilgisayar –  ve iletişim – 5G – ise tamamen yeni bir mimari kullanıyor. Bu trendi gösteren teknolojiler: 5G, yeni nesil hafıza, alçak yörünge uyduları, nano ölçekli 3D baskı.

Dijital Ekosistemler

Kuruluşlar, insanlar ve nesneler arasındaki bağlantıların dijital platform üzerinden gerçekleşmesini sağlayan teknolojiler: Bilgi diyagramları, sentetik veri, merkezi olmayan otonom organizasyonlar, DigitalOps (dinamik öğrenme ve optimizasyon mekanizmalarını da içeren, operasyonları dijital ortamda gerçekleştirme merkezi).

İleri Yapay Zeka ve Analitik

Verilerin otonom veya yarı-otonom incelenmesini sağlayan sofistike algoritmaların oluşturduğu ileri analitiğin yapay zeka içinde kullanılmasını sağlayan teknolojiler: Adaptif makine öğrenmesi, Edge YZ, Edge analitik, şeffaf (kendini açıklayan) YZ, transfer öğrenimi, GAN (generative advanced learning), AI PaaS, diyagram (graph) analitiği. (Edge YZ ve Edge analitik: Nesnelerin interneti ağının uç noktalarında kullanılabilen YZ ve analitik.)


Geçen yıl ile karşılaştırma yapmak isteyenler, 2018 yılına ait grafiği görmek için buraya tıklayabilirler.

Sizce yukarıdaki teknolojilerden hangisinin etkisi eğitim sektöründe en fazla hissedilecek? Yorumlarınızı bekliyoruz ☺

Kaynaklar

Gartner Hype Cycle, Gartner – https://www.gartner.com/en/research/methodologies/gartner-hype-cycle

5 Trends Appear on the Gartner Hype Cycle for Emerging Technologies, 2019, Gartner –https://www.gartner.com/smarterwithgartner/5-trends-appear-on-the-gartner-hype-cycle-for-emerging-technologies-2019/

Dr. Sertaç Doğanay, LinkedIn – https://www.linkedin.com/posts/sertacdoganay_2019-teknoloji-trendleri-activity-6587648681518874625-evj_

Gartner 2019 “HYPE CYCLE”ı açıkladı: Yeni teknolojilerin son durumu, BThaber – https://www.bthaber.com/gartner-2019-hype-cyclei-acikladi-yeni-teknolojilerin-son-durumu/